Binnendemuren

headermetnaam1

Twee jaar geleden veroordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens ons land voor de wijze waarop  geïnterneerden in onze gevangenissen (niet) behandeld worden.  Vandaag, 6 december 2018, verstrijkt de termijn die  aan België  werd opgelegd om structurele oplossingen te bedenken. Probleem opgelost of staan we opnieuw aan het begin van een rist veroordelingen? En vooral, wat met de ongeveer 500 geïnterneerden die nog steeds in de gevangenis zitten?   

Peter Verpoorten, een advocaat die even gespecialiseerd als geëngageerd is in de strijd voor een lotsverbetering van geïnterneerden, trok ook met dit dossier naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Zijn klacht komt er op neer dat zijn cliënt niet op zijn plaats zit in de gevangenis omdat hij daar geen gepaste behandeling krijgt.  

En die redenering wordt gevolgd door het Europees Hof. Meer dan negen jaar verblijft W.D. in de psychiatrische afdeling van de gevangenis in Merksplas zonder enige vorm van behandeling en zonder enig perspectief op heropname in de samenleving. Dat is voor het Hof een schending van artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, een verbod op onmenselijke behandeling. Het was niet de eerste keer dat België hiervoor veroordeeld werd.  

België is in totaal al 25 keer veroordeeld voor de wijze waarop geïnterneerden in de gevangenis (niet) behandeld worden. Dat waren in eerste instantie allemaal individuele veroordelingen waarbij het Hof een schadevergoeding toekende aan de geïnterneerde. In het geval van W.D. was dat 16.000 euro. 

Pilootarrest

Maar het arrest W.D. ging verder dan zijn zuiver individueel dossier. In 2004 besliste het Europees Hof om ook zogenaamde pilootarresten uit te spreken (al blijven die echt wel de uitzondering). In een pilootarrest wordt aan het veroordeelde land uitgelegd hoe een bepaald structureel probleem in het land moet worden aangepakt. 

België genoot de twijfelachtige eer op 6 september 2016 zo’n pilootarrest te krijgen in de zaak W.D. “Dat mag gerust omschreven worden als een historische blaam,” zo schreef hoogleraar strafrecht Joachim Meese.

De bedoeling van een pilootarrest is dus dat landen de veroordelingen niet blijven opstapelen maar wel het probleem bij de wortel aanpakken en, zo mogelijk, voor eens en voor altijd oplossen. 

In België was het besef er natuurlijk al wel langer dat er iets ten gronde moest veranderen. En het moet gezegd worden, de jongste jaren is er een indrukwekkend aantal maatregelen genomen. Het resultaat daarvan is o.a. een aanzienlijke daling van het aantal geïnterneerden in de gevangenis.  

Die beweging werd al ingezet door minister van Justitie Laurette Onkelinx. “Enfin,” was haar eerste woord bij de officiële opening van het FPC in Gent en dat is goed gekozen want hervormingen vragen veel tijd. Ook in het regeerakkoord van de regering Michel stond het er opnieuw: geïnterneerden moeten kunnen worden opgevangen in een aangepaste infrastructuur en moeten geschikte zorg krijgen tijdens hun detentie. 

Het resulteerde o.a. in een meerjarenplan en een masterplan internering, gedragen door minister van Justitie Koen Geens (CD&V) en minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD).  

Er kwam een nieuwe interneringswet (2016) en daarmee verhoogde de drempel om iemand te kunnen interneren, werden de rechten van geïnterneerden versterkt en werd er ingezet op de kwaliteit van de psychiatrische expertises (o.a. door een betere vergoeding van psychiaters). 

Of die nieuwe interneringswet ook leidde tot minder interneringen, is niet duidelijk. Merkwaardig genoeg zijn daarover geen betrouwbare cijfers beschikbaar. 

Er zijn in Vlaanderen ondertussen twee FPC’s (Forensisch Psychiatrisch Centrum), in Gent (met plaats voor 264 mensen) en in Antwerpen (met plaats voor 182 mensen). En er staan er gepland in Paifve (met plaats voor 250 mensen) en Waver (ook voor 250 mensen). Als die twee plaatsen effectief geopend zijn (de opening is gepland voor 2023), betekent dat dat er in Wallonië 500 geïnterneerden uit de gevangenis verdwijnen richting psychiatrie.   

Er is ook de long stayafdeling in Bierbeek (30 plaatsen) en iets gelijkaardigs zal er komen in Aalst (met plaats voor 120 mensen). Voor 20 vrouwelijke geïnterneerden kwam er plaats in Levanta in Zelzate (die onlangs in opspraak kwam omwille van enkele omstreden praktijken). Daarnaast werden door het meerjarenplan internering her en der psychiatrische bedden opgewaardeerd waardoor in totaal er bijkomend plaats is voor 72 geïnterneerden in psychiatrische ziekenhuizen. 

Naast het meerjarenplan is er ook nog het masterplan internering. En ook dat laatste heeft geleid tot een gevoelige uitbreiding van het aantal plaatsen voor geïnterneerden. Welgeteld 282 psychiatrische bedden kwamen er tot nu toe nationaal bij. 

Als alle plannen effectief gerealiseerd zijn, zullen er in totaal ruim 1.000 plaatsen aan geïnterneerden kunnen aangeboden worden buiten de gevangenis. 

Alle geïnterneerden uit de gevangenis?

Op termijn wil men alle geïnterneerden weg uit de gevangenis of op zijn minst tot een strikt minimum beperken. Wellicht zullen er altijd een beperkt aantal geïnterneerden in de gevangenis blijven zitten. Het gaat dan om mensen die kort na de feiten geïnterneerd worden en in afwachting van hun plaatsing daar verblijven. 

Het Europees Hof maakt daar ook geen bezwaar tegen. Het Europees Hof veroordeelde ons land omdat ze geïnterneerden opsluit voor een onredelijke termijn en zonder aangepaste zorg.  

Dat laatste is niet onbelangrijk want internering is niet alleen maar een kwantitatief probleem. Idealiter moet iedereen in het zorgcircuit samenwerken zodat de doorstroming zo vlot mogelijk verloopt en geïnterneerden niet enkel verplaatst worden.  

Hoe dan ook, de doorstroming van geïnterneerden naar de forensische psychiatrie of het zorgcircuit verloopt hier en nu nog moeizaam. Dat blijkt ook uit de rapportage van het FPC Gent bijvoorbeeld. De mensen blijven daar langer zitten dan verwacht. Dat heeft te maken met capaciteitsproblemen en met het soms bijzonder moeilijke profiel van sommige geïnterneerden. In een aantal gevallen hebben we te maken met maatschappelijk gevaarlijke mensen, niet altijd even gemotiveerd om iets te veranderen aan hun situatie of mensen waarbij de aangeboden behandeling niet aanslaat.

Wat nu?

Vandaag, 6 december, verstrijkt de termijn van twee jaar die België kreeg om orde op zaken te stellen. En dat betekent ook dat alle andere dossiers die in afwachting van dit pilootarrest werden opgeschort, terug geactiveerd zullen worden. 

In het kantoor van advocaat Peter Verpoorten alleen al zijn dat er welgeteld 68, zo deelt hij mee. Hij kreeg inmiddels van het Europees Hof de vraag om een update te maken van die dossiers. Drie geïnterneerden zijn inmiddels overleden, resten nog 65 dossiers al is het correcter te spreken over 65 mensen die nog in de gevangenis zitten. 

Het comité van ministers van de Raad van Europa maakte in september van dit jaar opnieuw een evaluatie en daaruit blijkt een (voorzichtig) optimisme. 

Het valt af te wachten hoe het Europees Hof zich in nieuwe dossiers zal uitspreken maar de verwachting is wel dat de magistraten in Straatsburg ook gezien hebben dat er in België enorm veel veranderd is. 

Bron: VRT NWS: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2018/12/05/_historische-blaam-rechtgezet/

Gedetineerden in de Belgische gevangenissen gaan steeds inventiever te werk om aan drugs te geraken. Het Europees Drugsagentschap signaleert een nieuwe trend waarbij synthetische drugs verneveld wordt op papiertjes en zo via het postverkeer de gevangenismuren worden binnengebracht. Volgens experts gaat het om een moeilijk op te sporen én gevaarlijke nieuwe vorm van drugs. Het Gevangeniswezen heeft haar personeel gevraagd om de nieuwe tendens op te volgen en controles uit te voeren op de briefwisseling van gedetineerden. (YDS)

HLN: 09/06/2018

 

Nu de cipiersstaking voorbij is, moeten we werk maken van een menselijker detentiebeleid, vindt Siska Deknudt, aalmoezenier in de gevangenis Beveren.

In een opiniestuk in De Standaard schetst gevangenisaalmoezenier Siska Deknudt de situatie in de strafinstellingen tijdens de voorbij cipiersstaking.

De celdeuren bleven dicht, maar vanwege de hitte werden na de middag de kleine luikjes in de celdeuren opengezet. Gedetineerden hoorden onze stem en onze voetstappen. Door met de armen te zwaaien gaven ze ons een teken dat ze nood hadden aan een gesprek. Zij schoven een stoel tot bij het openstaande luikje en van deur tot deur gingen wij door de knieën om te luisteren.

Geen 'back to normal'

Na de staking bleef bij veel geestelijke zorgverstrekkers een gevoel van onbehagen hangen. Waarom is het zo moeilijk de gedetineerden een stem te geven? In de oude basiswet stond dat een gevangenisstraf ‘leed moet toevoegen in verhouding tot de misdaad’. Dat principe is er intussen uitgehaald, maar geldt het stiekem niet nog altijd?

Gedetineerden betwisten de noodzaak van hun straf niet. In elk gesprek dat aalmoezeniers met daders voeren, is het slachtoffer in gedachten aanwezig.

Straffeloosheid is geen optie. Maar als gevangenen vastgepind worden op hun daderschap, zijn ze nooit klaar om een positieve rol op te nemen in de samenleving.

Siska Deknudt: Wie bij elk incident schreeuwt om een veiliger samenleving, moet ook de moed opbrengen om verder te kijken dan een detentiebeleid dat roept om de eeuwigdurende opsluiting van de onverbeterlijke crimineel.

Warme bewaking en stille ruimte

Deknudt pleit voor warme bewaking, zoals die in Nederland al een feit is. Belgische gevangenen die uit Tilburg overkomen, getuigen daarvan. En ze hoopt luidop dat er op de plannen voor de nieuwe gevangenissen plaats is voorzein voor een stille ruimte, waar gedetineerden aan introspectie kunnen doen. Een plek waar zijn zachte kant een veilige ruimte krijgt.

 

Bron: Kerknet

https://www.kerknet.be/kerknet-redactie/blog/gevangenisaalmoezenier-na-staking-niet-zomaar-back-normal

 

Het Vlaams Dopingagentschap controleerde op het gebruik van doping in een fitnesscentrum in de gevangenis. Van de 12 aanwezige sporters, testten er 5 positief op anabolen en 4 op drugs. 1 gevangene weigerde een urinetest. Verboden dopingsproducten blijken dus zelfs binnen de gevangenismuren te circuleren.

De Standaard, 20160915

De meest excentrieke gevangene in België is begin december 2016 overleden in zijn cel. De man stierf aan een hartaanval. Hij was veroordeeld tot een levenslange celstraf en had zich in de gevangenis toegelegd op de liefde. De man die graag een vrouw wilde worden, hield er een alter ego als travestiet op na en was in de gevangenis getrouwd. De trouwpartij leverde vreemde beelden op. Hij droeg een bruidsjurk met blonde pruik en hoge hakken.

HLN, 20161215

Een voortvluchtige gevangene is opgepakt bij een controle op een afrit van de E40. Een wagen werd opgemerkt door een camera met nummerplaatherkenning op he politievoertuig. Een van de inzittenden bleek geseind te staan omdat hij een celstraf moet uitzitten. De man werd overgebracht naar de gevangenis.

HLN, 20161223

Een man die al enkele jaren op zijn proces wachtte, heeft uit wanhoop vanwege de traagheid zelfmoord gepleegd. De feiten dateren uit 2012. Het dossier had al eens 2 jaar stilgelegen en plots dreigde de zaak weer vertraging op te lopen. er komt nu geen proces tegen de man.

HLN, 2017 01 13

Een anonieme website die de vuile was van de cipiuers van Leuven-Centraal duitenhing, heeft haar effect niet gemist. Toen de directie op de hoogte werd gebracht, diende die meteen klacht in.

De website opereerde vanuit een onopspoorbaar netwerk. Op de welkomstpagina luidde het:'We willen u inlichten over sommige feiten (vanuit de gevangenis Leuven-Centraal). Het gedrag van directie en cipiers wordt gekenmerkt door onder andere hoogmoed, valsheid, arbitrair gedrag en een waan van onaantastbaarheid. De maatschappij moet weten wat er echt gebeurt achter de muren.'

De blogger bedankt gedetineerden en personeel voor de informatie. Het Gevangeniswezen zegt verbolgen en geschokt te zijn.

De Standaard, 20161212

In het weekend van 11 december 2016 is een anonieme internetblog opgedoken waarop tentallen verhalen van cipiers van de Leuvense gevangenis gepubliceerd werden. De personeelsleden werden belachelijk gemaakt en beschuldigd van diefstal en machtsmisbruik.  Op de koop toe werden hun namen, foto's en telefoonnummers gepubliceerd.

De website ging op 12 december offline. Het Gevangeniswezen heeft klacht ingediend tegen de eigenaar van de blog. De vakbonden reageren verbolgen en stellen zelfs dat bepaalde zaken die beschreven werden, niet mogelijk zijn binnen de gevangenismuren.

Het Laatste Nieuws 20161213

Handige links

U bevindt zich hier: Start Rechtbank Strafinrichting